Trong khí thế thắng lợi ngùn ngụt như triều dâng thác đổ của Cách mạng Tháng Tám, ngày 28/8/1945đã đi vào lịch sử dân tộc như một dấu mốc quan trọng:Tuyên cáo của Chính phủ Lâm thời Việt Nam Dân chủ Cộng hòa trong nội các quốc gia Bộ Thông tin, Tuyên truyền được thành lập (sau đó ngày 01/01/1946 đổi tên là Bộ Tuyên truyền và Cổ động) - tiền thân của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ngày nay.Từ đó, ngày 28/8 hàng năm trở thành Ngày truyền thống của Ngành Văn hóa Việt Nam – một ngành gắn liền với sự nghiệp cách mạng của dân tộc, góp phần quan trọng trong công cuộc bảo tồn bản sắc, bồi đắp tâm hồn, khơi dậy khát vọng vươn lên của các thế hệ người Việt Nam.

Chặng đường 80 năm qua, tên gọi cơ quan Nhà nước trên lĩnh vực văn hóa-thông tin có nhiều lần thay đổi cho phù hợp với điều kiện, đặc điểm và yêu cầu nhiệm vụ cách mạng trong từng giai đoạn, thời kỳ lịch sử:

- Ngày 28/8/1945, thành lập Bộ Thông tin - Tuyên truyền

- Ngày 01/01/1946, đổi tên là Bộ Tuyên truyền và Cổ động

- Ngày27/11/1946 đổi thành Nha thông tin.

- Ngày 10/7/1951, Chủ tịch Hồ Chí Minh ra sắc lệnh sáp nhập Nha Thông tin thànhNha Tuyên truyền và Văn nghệ thuộc Thủ tướng Phủ.

-Ngày 10/10/1952Chủ tịch Hồ Chí Minh ký sắc lệnh 122- Sắc lệnh sát nhập bộ phận nhà in của Nha Tuyên truyền thành lập Nhà in Quốc gia.

- Tháng 8/1954, Hội đồng Chính phủ thành lập Bộ Tuyên truyền

- Ngày 20/5/1955, Quốc hội khóa V thông qua đổi tên thành Bộ Văn hóa.

- Ngày 11/10/1965, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội phê chuẩn thành lập Tổng Cục Thông tin.

- Ngày 6/6/1965, Chính phủ Cách mạng Lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam thành lập Bộ Thông tin- Văn hóa.

- Năm 1977Tổng cục thông tin hợp nhất với Bộ Văn hóa thành Bộ Văn hóa và Thông tin

- Ngày 04/7/1981 đổi lại là Bộ Văn hóa theo Nghị quyết kỳ họp thứ I Quốc hội khóa VII.

- Ngày 16/2/1987, Hội đồng Nhà nước quyết định thành lập Bộ Thông tin.

- Ngày 31/3/1990,một tổ chức mới được hình thành, hợp nhất 04 cơ quan: Bộ Văn hóa, Bộ Thông tin, Tổng cục Thể dục thể thao, Tổng cục Du lịch thành Bộ Văn hóa - Thông tin - Thể thao và Du lịch.

- Do thấy không hợp lý nên mỗi năm lại tách dần một bộ phận. Năm 1993, Bộ Văn hóa - Thông tintrở lại như trước đây.

- Ngày 31/7/2007 lại đánh dấu một bước ngoặt lớn của Ngành: Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch được thành lập.

Trải qua 80 năm hình thành và phát triển, ngành Văn hóa Việt Nam luôn đồng hành cùng dân tộc, gắn bó chặt chẽ với sự nghiệp giải phóng, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Từ những ngày đầu gian khó, cán bộ ngành Văn hóa đã vừa làm nhiệm vụ thông tin tuyên truyền, vừa vận động nhân dân hăng hái tham gia kháng chiến. Trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, văn hóa trở thành vũ khí tinh thần sắc bén, cổ vũ toàn dân đoàn kết, kiên cường chiến đấu vì độc lập, tự do.

Trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, văn hóa giữ vị trí vừa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu, vừa là động lực phát triển. Văn hóa định hướng tư tưởng, đạo đức, lối sống; xây dựng con người Việt Nam giàu lòng yêu nước, nhân ái, nghĩa tình, cần cù, sáng tạo. Thông qua các phong trào như “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”, “Gia đình văn hóa”, “Khu dân cư văn hóa”, ngành Văn hóa đã góp phần làm thay đổi diện mạo đời sống xã hội, xây dựng nếp sống văn minh, giữ gìn an ninh trật tự, tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân.

Đặc biệt, trong giai đoạn công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế, văn hóa đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng bản sắc, khẳng định vị thế quốc gia, giúp Việt Nam vừa tiếp thu tinh hoa nhân loại, vừa giữ gìn hồn cốt dân tộc. Văn hóa trở thành cầu nối đối thoại, hợp tác, hữu nghị giữa Việt Nam với bạn bè quốc tế. Có thể khẳng định, Ngành Văn hóa 80 năm qua đã viết nên bản trường ca rực rỡ - nơi bản sắc Việt Nam được hội tụ, kết tinh và tỏa sáng. Văn hóa trở thành nền tảng tinh thần vững chắc, là sức mạnh nội sinh, động lực phát triển bền vững; văn hóa cùng với thông tin, thể thao, du lịch luôn đồng hành với sự nghiệp cách mạng vẻ vang của Đảng và dân tộc. Với tuyên ngôn hành động:“Văn hóa là nền tảng - Thông tin là mạch dẫn - Thể thao là sức mạnh - Du lịch là nhịp cầu kết nối”,Ngành Văn hóa ngày càng khẳng định được vị thế, uy tín của mình trong tiến trình phát triển của đất nước. Văn hóa theo cả nghĩa rộng và nghĩa hẹp đã và đang vươn mình phát triển mạnh mẽ, vượt qua mọi khó khăn, thách thức để đạt được những thành tựu to lớn, góp phần làm nên 80 mùa thu cách mạng vĩ đại của dân tộc Việt Nam ngàn năm văn hiến và anh hùng.

Với những thành tựu và đóng góp to lớn trong suốt chặng đường 80 năm xây dựng và phát triển, Ngành đã vinh dự được Đảng, Nhà nước ghi nhận bằng những phần thưởng cao quý như Huân chương Sao Vàng, Huân chương Hồ Chí Minh, cùng nhiều danh hiệu và phần thưởng cao quý khác đã được các cấp, các ngành từ trung ương tới cơ sở trao tặng cho hàng ngàn tập thể và cá nhân.

Kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống Ngành Văn hóa (28/8/1945 – 28/8/2025) là dịp để chúng ta ôn lại truyền thống vẻ vang, tri ân công lao của các thế hệ cán bộ, văn nghệ sĩ, trí thức đã cống hiến tâm sức, trí tuệ cho sự nghiệp văn hóa nước nhà. Đây cũng là thời điểm để toàn ngành nhìn lại chặng đường đã qua, đánh giá những thành tựu đạt được, đồng thời thẳng thắn nhìn nhận những hạn chế, khó khăn, thách thức đặt ra trong bối cảnh mới.

80 năm xây dựng và phát triển của Ngành Văn hóa - tuy chưa dài so với bề dày hàng ngàn năm truyền thống lịch sử, văn hóa của dân tộc - nhưng đã ghi dấu một bước tiến vượt bậc, toàn diện và thành công nhất trong sự nghiệp dựng nước và giữ nước của nhân dân ta. Một chặng đường mới đang rộng mở.

Hòa mình vào không khí hân hoan, cùng hướng về Lễ kỷ niệm 80 năm ngày Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (02/9/1945 - 02/9/2025), mùa thu mới mang theo niềm tin, hy vọng và khát vọng vươn lên, thôi thúc những người làm công tác văn hóa trên cả nước tiếp tục sáng tạo, đổi mới và cống hiến không ngừng. Hơn lúc nào hết, chúng ta cần phát huy tinh thần đoàn kết, tự tin đổi mới tư duy và hành động quyết liệt và khát vọng cống hiến phải lớn lao hơn nữa. Chỉ khi đó, chúng ta mới có thể tạo nên những dòng nước trong lành, bồi đắp cho sức mạnh nội sinh của dân tộc - để văn hóa Việt Nam mãi trường tồn với thời gian, và ngày càng phát triển rực rỡ trong kỷ nguyên mới.